Dolar Türk Lirası karşısında yıllardır değer kazanan bir para birimi. Yani baktığımız zaman belirli bir yılda dolara yatırım yapan yatırımcılara hiç kaybettirmediğini görüyoruz. Bazı dönemler düşüşler yaşasa da sonrasında yeni rekor seviyeleri görerek yatırımcılarına para kazandırmış. Bu sene ise doların rekor üzerine rekor kırdığı bir dönemi geride bırakmak üzereyiz diyebiliriz. Zaman zaman Abd ile olan ikili ilişkiler zaman zaman ise Türkiye'nin kendi iç meselelerinde yaşadığı sorunlar sebebi ile hem yerel halk hem de yabancı yatırımcılar Türk Lirasına karşı dolar alım tarafına geçmeye başlayınca doların 7 lira seviyesini aştığı bir yılı geride bırakıyoruz. Tabi henüz yıl bitmiş değil önümüzdeki günlerde ne olacak bilinmez ancak şu sıralarda dolar kuru biraz daha sakin bir seyirde 6,20 seviyesinin altına kadar gerilemiş durumda. Peki bundan sonra ne olur, 2019 yılında dolar ne olacak, dolar yükselir mi yoksa artık doların yükseliş dönemi bitti ve dolar düşmeye başlayacak mı ? Şimdi gelin bu soruların cevaplarını birlikte bulmaya çalışalım.

Dolar Ne Olur ?


Dolar kuru yıl içerisinde Abd ile gerilen ikili ilişkiler sonrası sert yükselişler yaşadı. Her gün yeni bir rekor seviyeye uyandığımız günler bir miktar yerini sakinliğe bıraktı. Özellikle 'Merkez Bankası bağımsız değil' söylemlerini TCMB yapmış olduğu 625 baz puanlık faiz artışı ile çürütünce Türk Lirası değer kazanmaya başladı. Aslında dolar ne olur sorusuna doğru cevaplar verebilmek için, ilk etapda dolar neden yükseldi sorusunu cevaplamak daha mantıklı olacaktır. Ne oldu da dolar 2018 yılı içerisinde rekor seviyelerine yükseldi diye bakacak olur isek, önümüzü görmemiz açısından daha sağlıklı olacaktır diye düşünüyoruz.

Dolar Neden Yükseldi ?


Yıl içerisinde defalarca dolardan yeni rekor haberlerine sahne olduk. Peki doların yükselmesini sağlayan faktörler nelerdi diye baktığımızda dolar tl paritesini 2018 yılı içerisinde yükselten nedenlerin birden fazla olduğunu görüyoruz.  Ancak en etkili faktör Abd ile gerilen ikili ilişkiler oldu. Doların yükselişini yıl içerisinde tetikleyen faktörleri şu şekilde maddelendirebiliriz;

 

  • Başkanlık Sistemine Geçişin Beraberinde Getirdiği Bilinmezlikler
  • Papaz Brunson Davası Nedeniyle Abd ile İlişkilerin Bozulması
  • Abd'de Görülen Reza Zarrab Davası
  • Dünya Genelinde Ticaret Savaşları Başlar mı Endişeleri
  • Fed'in Faiz Arttırım Süreci


Başkanlık Sistemine Geçişin Getirdiği Bilinmezlikler

 Her ne kadar kamuoyuna doğru anlatılmaya çalışılsa da bu konuda bir akım bilinmezliklerin oluşu, özellikle yabancı yatırımcıyı ürküttü diyebiliriz. Çünkü daha önce denenmemiş bir sistemin getirilişi akıllara acaba sorularını getirtti. Acaba sorusunun olduğu yerlerde, yani bilinmezliklerin olduğu yerlerde sıcak paranın durmak istemeyeceği de bilinen bir gerçekti. Bu nedenle en azından yeni sistemin getirdiklerini görmek isteyen yabancı yatırımcı bir süreliğine piyasalardan çıkış yapmaya başladı. Sonrasında Başkanlık sisteminin olumsuz bir yanı olmadığını görmesiyle yeniden piyasalara giriş yapmaya başlamıştı ki bu kez Papaz Brunson davası ile Trump'ın yaptığı açıklamalar piyasayı sarsmaya başlayınca, dönüşe ara verildi. Yeni bilinmezliklerin oluşacağını düşünen yabancı yatırımcı kendini izleme moduna aldı diyebiliriz. Peki Papaz Brunson davası nedir ?

Papaz Brunson Davası 


Türkiye'de yaklaşık 2 yıldır cezaevinde bulunan Brunson hakkında son duruşmada karar verildi. Gülen feto terör örgütü yapılanmasına üye olmakla suçlanan Papaz Brunson'ın ev hapsine alınması istendi. Abd ve Trump'ın beklentileri ise Brunson'ın serbest kalacağı yönündeydi. Durum böyle olunca Trump Türkiye'yi açıkca tehdit etti ve Brunson'ı bırakın yoksa yaptırımlara hazır olun mesajı verdi. Türkiye Cumhuriyeti yetkilileri de hukuk sürecine müdahale edilemeyeceğini belirterek aynı sertlikte yanıt veririz dedi. Bunun üzerine Trump bazı yaptırımları onayladı ve Abd ile ikili ilişkiler tüm zamanların en kötü düzeyine geriledi. Durum böyle olunca yeniden piyasalara girmeye başlamış olan yabancı yatırımcılar parasını bu belirsizliklerle çekmeye başladılar ve dolara geçiş yapmaya başladılar. Bu sayede dolar, TL karşısında rekor seviyelere kadar yükseldi. Abd ile ilişkilerin düzelmesini Brunson'ın serbest kalma şartına bağlayan Trump'ın söylemleri hala olumsuz olmaya devam ediyor.

Reza Zarrab Davası


Reza Zarrab davası da bu sene doların yükselişini tetikleyen faktörlerden bir tanesi. Eski Halkbank yetkilisi Mehmet Hakan Atilla'nın yargılanıp hapse mahkum edildiği davada Halkbank'a herhangi bir ceza çıkıp çıkmayacağı konusu da bir belirsizlik oluşturmuş durumda. Son dönemlerde Berat Albayrak buradan herhangi bir cezanın gelmeyeceğini vurgulamış olsa da Abd ile gerilen ilişkiler bu davanın boyutunu da etkiler mi diye yatırımcıları düşündürmeye başladı. Bu nedenle buradan gelebilecek olumsuz haberler de yine doların yükselişini tetikleyebilir.

Dünya Genelinde Ticaret Savaşı Endişeleri 


Türkiye'nin de aralarında bulunduğu bir çok ülkeye yaptırım kararı açıklayan Trump'ın dünya için bir risk olduğu konuşuluyor. Öyle ki, son dönemde bir çok ticaret anlaşmasını iptal etmek istedi ve bir çoğunuda kendi istekleri doğrultusunda revize etmek istiyor. Abd'nin çıkarları için ticaret anlaşmalarının yenilenmesini isteyen Trump özellikle Çin'e getirdiği yeni vergilerle ticaret savaşlarının fitilini ateşleyecek gibi duruyor. Bu korkularla korumacı politika izleyen Abd dolarına olan talep artıyor. Tüm dünyada artan bu talep sonucu Türk Lirası da dolara karşı daha zayıf bir hal alabiliyor.

Fed'in Faiz Arttırım Süreci  


Abd Merkez Bankası Fed geçen yıl başladığı sıkılaştırmacı para politikasını sürdürüyor. Faiz arttırım sürecini devam ettiren Fed'in yıl içerisnde 3 faiz artışı beklentisini 4 e yükseltmesi sadece TL üzerinde değil bir çok gelişmekte olan para birimi üzerinde baskı oluşturuyor. Fed korkuları ile dolara geçişler hızlandıkça em yani gelişmekte olan piyasalardan para çıkışı oluyor. Bu nedenle de TL de dolara karşı zayıf bir hava etkisini sürdürüyor.

Doların neden yükseldiğini bu şekilde özetleyebiliriz. 2018 yılının TL için kayıp bir yıl olduğunu aşikar. Peki 2018'in kalan kısmında dolar ne olur ? Ne olursa dolar düşer, ne olursa dolarda yükseliş devam eder ? Öncelikle ne olursa dolar düşer sorusuna cevap verelim.

Ne Olursa Dolar Düşer ?

  • Abd ile ikili ilişkiler düzeltilir ise dolar TL karşısında sert bir düşüş yaşayabilir.
  • Zarrab davası sonuçlanır ve davadan Türkiye'ye ve Halk Bankası'na herhangi bir mali yük gelmez ise dolar TL karşısında düşüşe geçecektir.
  • Dünya genelinde ticaret savaşı endişeleri son bulur ise dolara olan talep azalır. Bu nedenle yine TL dolara karşı güçlenen bir görüntü çizecektir.
  • Fed'in faiz artırımlarına ara vermesi veya ertelemesi dolar kurunda sert düşüşlerin oluşmasını sağlayacak bir diğer faktördür.
  • Tcmb Türk Lirası'nın arkasında durucu kararlar alır ise TL güçlenir ve dolarda düşüşler yaşanabilir.

Ne Olursa Dolar Yükselir ?

  • Abd ile ikili ilişkiler giderek daha da bozulursa doların yükselişi devam edebilir.
  • Trump'ın yaptırımları devam eder ise dolarda yeni zirveler gürülebilir.
  • Fed 2018'in kalanında iki veya daha fazla faiz arttırımına giderse dolar tüm dünyada olacağı gibi Türkiye'de de güçlenecektir.
  • Ticaret savaşları endişelerinin yerini ticaret savaşlarının başlangıcına bırakması yine doları güçlendirecek ve yükselmesini sağlayacak faktörlerden bir tanesidir.

 

2019'da Dolar Ne Olur ?

2018 yılının bitmesine artık 3 ay kalmış durumda. Bu süre zarfı içerisinde Fed'in bir veya iki faiz arttırımı yapması bekleniyor. Fed piyasa beklentilerini karşılayacak mı yoksa faiz artırımlarına bir miktar ara mı verecek takip ediliyor olacak. 2019 yılında da Abd olan ikili ilişkiler oldukça önemli olacak. Uzmanlar dolar yorumları içerisinde genel olarak Abd ile ilişkilerin bir iki ay içerisinde düzelmesini beklediklerini bu nedenle de 2019 da Abd ile daha iyi ilişkilerin oluşturabileceğini vurguluyor.

Uzmanların dolar yorumları içerisinde 2019 yılının 2018 yılına nazaran daha sakin geçeceği ve Türk Lirasının dolara karşı güçlenebilecğei bir yıl olabileceği vurgulanmakta. Ancak hem jeopolitik konumu hem de dış güçlerin ekonomik ve siyasi saldırıları neticesiyle dolar 2019 da ne olacak sorusunun cevabını net verebilmek pek mümkün görünmüyor. Yine olasılıklar üzerine dolar tahminlerinin yürütüleceği bir yıla gireceğiz gibi duruyor. 2018 in kalan kısmı ve 2019 yılının ülkemiz ve para birimimiz için güzel geçmesi dileğiyle.